Gaindegia testu logoa
Observatory for Social and Economic Development in the Basque Country

Gaindegia Txostena 2008: Adierazleen galeria, analisia

Krisiaren atarian, adierazleak ala iragarleak?

Aurtengo txostenean beste urrats bat aurreratu dugu: taulen bidez, datuek epealdien arabera izan duten bilakaera erakutsi dugu. Horri esker, Euskal Herri osoko adierazleen artean izan den bilakaera azter dezakegu, lehenengo aldiz. Orain, ordea, beste erronka bat dugu aurrean: mundu mailako krisia. 2008ko azken hilabeteetako eta 2009ko lehen hilabeteetako ekonomiaren bilakaera kontuan hartuta, tentuz aztertu behar dugu aurreko urteetako adierazle ekonomikoek emandako informazioa.
Goio Etxebarria
Ekonomian doktorea. EHUko irakaslea

Besteak beste, automobilgintzan eta eraikuntzan eragina duen munduko finantza sistemaren krisiak, agerian geratu diren funtsezko arazoek, politika ekonomikoaren hutsune eta akatsek, eta sektore publikoen laguntza planen beharrak eremu berri batean kokatu gaituzte. Hurrengo urteetako adierazleek argi agertuko duten bezala, euskal ekonomiak inguruko ekonomiek bezainbesteko atzeraldia bizi du. Ikusteko dago krisiaren eragina zein neurritakoa (gogorragoa edo bigunagoa) izango den eta susperraldiaren lehenengo zantzuak noiz agertuko diren. Hori dela eta, datuak interpretatzeko garaian agertzen diren zailtasunak eta zalantzak ez dira nolanahikoak, baina hasitako bidea landu behar dugu, etsi gabe.

Lehenengo adierazleek biztanleriaren bilakaera aztertu dute. 2008an, Euskal Herriko populazioak 3 milioiko muga gainditu du doi-doi; mende honetako lehenengo urteekiko %6 hazi da. 2006an jaiotza tasa mila biztanleko 9,8ra heldu bazen ere, euskal populazioa zahartzen joan da (65 urtetik gorako biztanleria populazio osoaren %18,8 da) eta Europakoa (%16,7) baino zaharragoa da. Euskal Herriak pairatzen duen populazioaren zahartze prozesua migrazio saldo positiboak arin dezake. Saldo horri esker, azken hamarkadan, 145.745 biztanle gaineratu zaizkio Euskal Herriko populazioari.

Adierazle ekonomikoei erreparatuta, 2004-2007 epealdian biztanleko sortutako aberastasuna handia da eta Europar Batasuneko bataz bestekoa erraz gainditzen du (5.000 euroko aldea); Japoniakoa ere atzean uzten du. Hala ere, ez da AEBko mailara iristen. Euskal Herriko produktibitateari dagokionez, EBko mailatik gora dago; azken urteotan (2004-2007) tartea handitzen joan da (7 puntu). Bestalde, esportazioen eta inportazioen gorakadak euskal ekonomiak hedatzeko eta lehiatzeko duen gaitasuna erakusten du. Urtebetean, esportazioak %7,8 hazi dira BPGarekiko, eta inportazioak, berriz, %7,4. Krisi garaian kanpoaldearekiko sustatutako mendekotasunak, ordea, hauskor eta zaurgarri bihur ditzake oinarri ekonomiko sendo horiek. Bestalde, enpresa inbertsioa euskal BPGaren laurdena izan da 2004. urtean. I+Gko gastua BPGaren %1,6ra iritsi da 2006an eta Europako Batasunekoaren mailara hurbildu da. Datuak positiboak izan arren, ez digute berrikuntza sistemaren eragileen arteko harremanen trinkotasunari buruzko informazio zehatzik ematen. Izan ere, enpresek, unibertsitateek eta erakundeek berrikuntza sistema sendotu eta sustatzeko dituzten konpromisoak aztertu beharko lirateke.

Lan merkatuaren datuak hobeak izan dira 2005-07 epealdian. Enplegu tasa %68,3ra iritsi da, Lisboako Itunak ezarritako helburutik 1,7 puntura. AEBko eta Japoniako mailetatik hurbilago dago orain. Emakumeen enplegu tasa %58,6an kokatu da, EBkoaren eta Japoniakoaren pare. Langabezia tasak, orokorra zein emakumeena, %4 jaitsi dira; hala, aurreko urteetako maila nabarmen hobetu da. EBko langabezia tasak, berriz, %7aren gainetik zeuden 2007an. Bestalde, 2004an, pobrezian murgiltzeko arriskua altua zen Euskal Herrian (%15,4). Erakundeek ematen duten gizarte babesa urria eta txikia da, eta Europako mailara heltzeko tarte zabala dago oraindik (BPGaren 7,3 puntu).

Hurrengo urteetako zerumugan ekaitz hodei ilunak eta denborale zakarrak sumatzen dira, eta inolako zalantzarik gabe, eragin hori atal honetako adierazleetan nabarmenduko da.

Pdf-an analisiaz gain, Adierazleen Galeria Nagusia eta Lan Merkatua eta Enpresa Demografiaren inguruko monografikoak.

Aurkibidera itzuli.
AttachmentSize
05_Adierazleak.pdf3.67 MB
pays-basque.eu GAINDEGIA. 943 30 43 65 Tel./Fax. - Posta-e.
Martin Ugalde Kultur Parkea. Gudarien Etorbidea 8, 20140 Andoain